Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN) fizikçileri, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’ndaki (LHC) LHCb deneyinde, 40 yılı aşkın süredir teorik olarak öngörülen nadir bir parçacık bozunumuna ilişkin ilk doğrudan kanıtları elde etti. “Bd’den mü-mü’ye” adı verilen bozunumda parçacık iki müona dönüşüyor.

Araştırmacılar, sıradan maddeyi oluşturan kuarkların daha ağır akrabaları olan güzellik kuarkı içeren parçacıkların yüksek enerjili çarpışmalardaki dönüşümlerini inceledi. Bu süreçte her 10 milyar güzellik parçacığından yalnızca birinin iki müona dönüştüğü belirtildi.

Ölçümün istatistiksel anlamlılığı 3,2 sigma düzeyine ulaştı. LHCb iş birliğine liderlik eden Profesör Chris Parkes, parçacık fiziğinde kesin keşif ilanı için 5 sigma sınırının arandığını belirterek sonucu güçlü bilimsel kanıt olarak nitelendirdi.

Nadir bozunumun izlenmesinde, İngiliz araştırmacılar ile 90 teknoloji şirketinin ortaklığıyla geliştirilen Vertex Locator adlı silikon piksel dedektörü kullanıldı. Parçacık demetlerinden 5 milimetre uzağa yerleştirilen sistem, parçacıkların oluştuğu ve bozunduğu noktaları milimetrenin binde biri hassasiyetle haritalandırdı.

Veri toplama hızı beş kat artırılan dedektör sistemi, fizikçilerin Zeptoverse ölçeğinde doğa yasalarını incelemesine olanak sağladı. LHCb Fizik Koordinatör Yardımcısı Profesör Conor Fitzpatrick, mevcut ölçümlerin Standart Model ile uyumlu göründüğünü ve 2030’ların başına kadar toplanacak verilerin daha hassas hesaplamalar sağlayacağını söyledi.

Uzmanlar, bozunum oranlarında ölçülecek olası bir sapmanın Standart Model’in ötesinde yeni fizik araştırmalarına işaret edebileceğini belirtiyor. Karanlık madde gibi henüz açıklanamayan konular da bu araştırmaların hedefleri arasında yer alıyor.