AYM, 96 yıllık hükmü iptal etti: karar 17 Kasım’da yürürlüğe girdi
Gün boyu Rusya-Ukrayna müzakereleri konuşulurken, devlet denetiminde fuhşa imkân veren 1930 tarihli hükmün iptali daha dar bir haber gibi geçti. Oysa karar, kamu makamlarının yetkisini ve temel hakların korunmasını doğrudan ilgilendiren kalıcı bir hukuk değişikliği.
Anayasa Mahkemesi, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128’inci maddesini iptal etti. Bu hüküm, Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığına devlet denetiminde fuhuş yapılmasına ilişkin düzenleme ve denetleme yetkisi veriyordu. Karar 17 Kasım 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi; böylece 24 Nisan 1930 tarihli kanunun bu maddesi artık yürürlükte değil.
Burada önemli olan yalnızca bir kanun maddesinin ortadan kalkması değil, devletin bu alandaki yetkisinin hangi hukuki dayanağa bağlandığıdır. AYM, düzenlemeyi Anayasa’nın devletin temel amaç ve görevlerini belirleyen 5’inci maddesine ve kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkını güvence altına alan 17’nci maddesine aykırı buldu. Kararın oybirliğiyle alınmış olması da hükmün iptalinde mahkeme üyelerinin ortaklaştığını gösteriyor.
İptal kararı, bir anda ve gerekçesiz biçimde ortaya çıkmadı. Konut ve işyerlerinin belirli sürelerle kapatılıp mühürlenmesine ilişkin idari işlemlere karşı açılan davalarda konu gündeme geldi; Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3’üncü İdari Dava Dairesi, hükmün iptali için başvuruda bulundu. AYM de önüne gelen bu hukuki itirazı değerlendirerek 16 Temmuz 2026’da kararını verdi.
Bu süreç, bir idari işlemin dayanağının mahkemeye taşınmasının, uzun süredir yürürlükte bulunan bir kanun hükmünü anayasal denetime açabildiğini gösteriyor. Mühürleme ve kapatma işlemlerine karşı açılan davalar, yalnızca başvuruda bulunanların durumunu değil, bu işlemlere yetki veren genel kuralı da tartışmaya taşıdı. Böylece gündelik hayatta doğrudan görülmeyebilen bir hukuk maddesi, kamu gücünün sınırları bakımından yeniden incelendi.
Kararın kapsamını doğru tarif etmek de önemli: İptal edilen, 1593 sayılı Kanun’un 128’inci maddesi. Bu nedenle haberde yer almayan daha geniş sonuçları olmuş gibi anlatmak ya da iptalin bütün ilgili uygulamaları kendiliğinden nasıl değiştireceğine dair hüküm vermek doğru olmaz. Ancak devlet denetimindeki fuhuşla ilgili düzenleme ve denetleme yetkisini bu maddeye dayandıran hukuki zeminin sona erdiği açık.
Bir kararın önemini yalnızca kaç kişinin aynı gün manşetlere taşıdığı belirlemez. Burada 96 yıldır kanunda bulunan bir hüküm, temel haklar ve devletin görevleri yönünden Anayasa’ya aykırı bulundu; üstelik iptal kararı yayımlandığı gün yürürlüğe girdi. Bu yüzden gözden kaçmaması gereken haber, yalnızca eski bir düzenlemenin kaldırılması değil, kamu yetkisinin anayasal sınırlarının mahkeme kararıyla yeniden çizilmesidir.
Bu köşe, Odak Manşet yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.

